วิธีการประคองงู (ตอนที่ 1)    
     
            งูมีนับร้อยชนิดมีทั้งที่มีขนาดใหญ่มากเช่นงูเหลือม (Python reticulatus) ซึ่งมีความยาวถึง 8- 9 เมตร ขนาดความใหญ่ของลำตัวก็ประมาณเท่าโคนขาผู้ใหญ่ หรือประมาณเส้นผ่าศูนย์กลาง 20 เซนติเมตร (จากส่วนที่ใหญ่ที่สุดซึ่งมักเป็นส่วนกลางความยาวลำตัว) และชนิดที่มีขนาดเล็กมากเช่นงูดิน Typhlop sp.) มีความยาวเพียงประมาณ 12 เซนติเมตร ขนาดลำตัวก็เพียงประมาณเท่าไส้ดินสอดำขนาดธรรมดา นอกจากนั้น งูยังมีหลายวงศ์สกุล มีนิสัยแตกต่างกัน บางชนิดว่องไวปราดเปรียว บางชนิดเชื่องช้า บางชนิดดุ จะงับหรือฉกทันทีที่เข้าใกล้หรือถูกตัวมัน และก็มีหลายชนิดที่ไม่ดุมากมาย สามารถจับด้วยมือเปล่าได้ ถ้าหากพอจะรู้วิธีจับ หลายชนิดที่ไม่ดุเลยหรือแทบจะเรียกได้ว่า ไม่กัดถ้าไม่ทำให้มันเจ็บ ประการสำคัญคืองูเป็นสัตว์เลื้อยคลานที่มีหลายชนิดเป็นสัตว์มีพิษ มีอันตรายจากการถูกมันกัด ทั้งชนิดที่ถ้าถูกกัดอาจถึงแก่เสียชีวิตได้ บางชนิดไม่มีอันตรายถึงเสียชีวิต แต่ก็ทำให้เจ็บปวด เจ็บปวดมากน้อยแล้วแต่ชนิดของงู  
   
ดังนั้นการที่ต้องจับงู จึงแตกต่างกันแล้วแต่ประเภทและชนิดของงู

       การจับงูขนาดใหญ่ในถิ่นธรรมชาติหรือแม้จะอยู่ในที่เลี้ยงแล้ว แต่ยังคงมีความดุ หรือที่เรียกกันติดปากว่างูป่า ไม่ใช่งูที่นำมาเลี้ยง หรือฝึกจนเชื่อง ที่แน่ใจได้ว่าไม่มีอันตราย การจับงูใหญ่ที่ไม่เชื่องนี้ จะต้องืทำงานกันเป็นทีม ใช้วิธีเฉพาะ เพื่อไม่ให้งูบาดเจ็บหรือตื่นตกใจ เกิดความเครียดจนเกินไป ในขณะเดียวกันก็จะต้องมีความปลอดภัย เพียงพอ

             งูดังกล่าวที่เป็นประเภทงูไม่มีพิษ (ที่พบในประเทศไทย) ได้แก่ งูเหลือม (Python reticulatus) งูหลาม (Python molutus bivitattus) งูหลามปากเป็ด (Python curtus) งูสิงดง (Ptyas carinatus) งูสิงหางลาย (Ptyas mucosus) งูสิงทอง (Zaosys carinatus) งูงวงช้าง (Acocrodus javanicus) งูเหล่านี้เมื่อมีขนาดใหญ่ ก็คงจะไม่สามารถจับได้ด้วยคนเดียวหรือสองคน จะต้องทำงานกันเป็นคณะ และมีการเตรียมการที่ดี

  
     
 

            ส่วนงูขนาดใหญ่ที่เป็นประเภทงูพิษ ได้แก่งูจงอาง (Ophiophagus hannah) และงูเห่าไทย (Naja Kaouthai) ตัวที่มีขนาดใหญ่เป็นพิเศษ ไม่สามารถจับได้ด้วยคนเดียว หรือมิฉะนั้นก็จะต้องเป็นผู้ชำนาญ ในการจับงูประเภทนี้โดยเฉพาะแล้ว ก็จะต้องยิ่งปฏิบัติงานกันด้วยวิธีการ โดยเฉพาะ เนื่องจากจะเป็นงูขนาดใหญ่ มีความดุ ว่องไวปราดเปรียวแล้ว ยังเป็นงูพิษที่มีอันตรายมาก งูเห่าบางชนิดนอกจากจะมีอันตราย จากการถูกกัดแล้ว ยังสามารถพ่นพิษได้ (Spitting Cobra) เมื่อมีศัตรูเข้ามาใกล้ มันจะพ่นฉีดพิษเข้าใส่ ถ้าหากพ่นเข้าตาจะมีอันตรายแก่ตามาก

             ดังนั้นผู้ที่จะเข้าไปเกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานกับงูพวกนี้ ก็คงจะเป็นผู้ที่มีความจำเป็นหรือมีหน้าที่โดยตรง และจะต้องได้รับการฝึกอบรมให้มีความรู้โดยเฉพาะ มีความชำนาญเพียงพอ อาจต้องทำงานกันเป็นคณะ มีวิธีการที่รอบคอบ ทั้งการให้การประคองสภาพของสัตว์และความปลอกภัยแก่คณะผู้ทำงาน และขอแนะนำว่าถ้ายังไม่รู้ไม่ชำนาญจริงก็อย่างเพิ่งลงมือด้วยตัวเอง

     

          ตอนต่อไปจะแนะนำเฉพาะวิธีประคองงูเล็กที่พอจะทำงานได้ด้วยตนเอง หรือเพียงสองคน ซึ่งก็มีทั้งชนิดที่มีพิษ ไม่มีพิษ มีนิสัยดุฉกกัดและไม่ดุไม่กัด
การที่จะกำหนดลงไปว่างูขนาดไหนจึงถือว่าเป็นงูขนาดเล็ก โดยการกำหนดลงไปให้แน่นอนนั้นคงยาก จึงขอถือเอาง่าย ๆ ก็แล้วกันว่า เป็นงูขนาดพอจะยกหิ้วคนเดียวด้วยมือเดียวหรือมีความยาว และไม่มีพลังดิ้นจนเกินความสามารถที่คน ๆ เดียวพอจะประคองไว้ได้

คัดลอกมาจาก สารศูนย์สัตวศาสตร์ไทย ปีที่ 6 ฉบับที่ 69 โดย น.อ.วิโรจน์ นุตพันธ์
     
 
 
Made in THAILAND : www.2snake2fish.com